Learn Linux in Telugu | Linux complete Free Course in Telugu by 7Hills
Why Linux?
Features of Linux
Open source.Multi-user.
Multitasking.
Hierarchical file system.
Portable.
Wide hardware support.
1. Linux outline in Telugu
2. Linux introduction In Telugu
3. Linux architecture In Telugu
Don't Forget to Share & Subscribe And give me your valuable suggestions on below comment box.
1. లైనక్స్ పరిచయం మరియు ఆర్కిటెక్చర్ (Introduction & Architecture)
Linux Introduction & Vs Windows: లైనక్స్ అనేది ఒక ఓపెన్-సోర్స్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ (OS). విండోస్ లాగా దీనికి లైసెన్స్ కొనాల్సిన అవసరం లేదు. ఇది అత్యంత సురక్షితమైనది (Secure) మరియు ప్రధానంగా సర్వర్ల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.
Linux Architecture: లైనక్స్ ప్రధానంగా 4 భాగాలుగా ఉంటుంది:
Hardware: మన సిస్టమ్ యొక్క ఫిజికల్ పార్ట్స్ (RAM, CPU).
Kernel: ఇది ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ కి గుండె లాంటిది. హార్డ్వేర్ తో నేరుగా మాట్లాడేది ఇదే.
Shell: యూజర్ ఇచ్చే కమాండ్స్ ని అర్థం చేసుకుని Kernel కి పంపే మీడియేటర్.
Applications: మనం వాడే సాఫ్ట్వేర్స్ (ఉదా: బ్రౌజర్, టెర్మినల్).
OS Installation & Practice: Ubuntu లేదా CentOS ని వారి అధికారిక వెబ్సైట్ల నుండి ISO ఫార్మాట్లో డౌన్లోడ్ చేసుకోవచ్చు. ప్రాక్టీస్ కోసం విండోస్ లో VMware లేదా Putty ద్వారా రిమోట్ సర్వర్లను యాక్సెస్ చేయవచ్చు. మొబైల్లో ప్రాక్టీస్ చేయడానికి 'Termux' యాప్ బాగా ఉపయోగపడుతుంది.
2. లైనక్స్ డైరెక్టరీ స్ట్రక్చర్ మరియు బేసిక్ కమాండ్స్ (Directory Structure & Basics)
Directory Structure: లైనక్స్ లో అన్నీ
/(root) డైరెక్టరీ కిందనే ఉంటాయి./root- అడ్మిన్ (Root user) యొక్క హోమ్ డైరెక్టరీ./home- సాధారణ యూజర్ల డైరెక్టరీ./etc- సిస్టమ్ కాన్ఫిగరేషన్ ఫైల్స్ ఉంటాయి./var- లాగ్స్ (Logs) ఉంటాయి.
Basic Commands:
ls: డైరెక్టరీలోని ఫైల్స్ చూడటానికి (ls -l, ls -a).Zip/Unzip: ఫైల్స్ సైజ్ తగ్గించడానికి కంప్రెస్/డీకంప్రెస్ చేయడం.
Links: Soft link (షార్ట్కట్ లాంటిది, ఒరిజినల్ ఫైల్ డిలీట్ అయితే ఇది పనిచేయదు), Hard link (ఒరిజినల్ ఫైల్ కి డైరెక్ట్ కాపీ లాంటిది).
Alias & Banner: పెద్ద కమాండ్స్ కి
aliasద్వారా షార్ట్కట్స్ క్రియేట్ చేయవచ్చు. సర్వర్లోకి లాగిన్ అవ్వగానే కనిపించే వెల్కమ్ మెసేజ్ను/etc/motdఫైల్లో సెట్ చేయవచ్చు.
3. యూజర్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ మరియు పర్మిషన్స్ (User Admin & Permissions)
User Administration: లైనక్స్ లో యూజర్లను క్రియేట్ చేయడానికి
useradd, పాస్వర్డ్ ఇవ్వడానికిpasswd, యూజర్ను తొలగించడానికిuserdelవాడతారు.File Permissions: ఫైల్స్ కి మూడు రకాల పర్మిషన్స్ ఉంటాయి: Read (r), Write (w), Execute (x).
chmodకమాండ్ తో వీటిని మార్చవచ్చు.ACL (Access Control Lists): సాధారణ పర్మిషన్స్ కాకుండా, ఒక నిర్దిష్ట ఫైల్ కి ఒక నిర్దిష్ట యూజర్కు మాత్రమే పర్మిషన్ ఇవ్వాలంటే ACL (
setfacl,getfacl) వాడతారు.Passwordless Authentication: ప్రతిసారీ పాస్వర్డ్ అడగకుండా SSH కీస్ (Public/Private keys) జనరేట్ చేసి రిమోట్ సర్వర్కు కనెక్ట్ అవ్వడం.
4. ప్యాకేజీ మేనేజ్మెంట్ మరియు సాఫ్ట్వేర్ ఇన్స్టాలేషన్ (Package Management)
RPM & YUM (RedHat/CentOS): RPM (Red Hat Package Manager) ద్వారా ఆఫ్లైన్లో ప్యాకేజీలు ఇన్స్టాల్ చేయవచ్చు. YUM ద్వారా ఇంటర్నెట్ నుండి డిపెండెన్సీలతో సహా సాఫ్ట్వేర్ను ఇన్స్టాల్ చేయవచ్చు (
yum install). ఇంటర్నెట్ లేనప్పుడు లోకల్ సిస్టమ్లో ఉన్న ISO ఇమేజ్ తో Local YUM repository క్రియేట్ చేయవచ్చు.APT (Ubuntu/Kali): ఉబుంటు వంటి డెబియన్ బేస్డ్ సిస్టమ్స్ లో సాఫ్ట్వేర్ ఇన్స్టాల్ చేయడానికి
apt-get installవాడతారు.VMware Tools: వర్చువల్ మెషీన్లో గ్రాఫిక్స్ మరియు పెర్ఫార్మెన్స్ మెరుగుపరచడానికి VMware tools ఇన్స్టాల్ చేయడం తప్పనిసరి.
5. డిస్క్ మేనేజ్మెంట్ మరియు ఫైల్ సిస్టమ్ (Disk Management & LVM)
Disk Partitioning:
fdiskలేదాpartedఉపయోగించి కొత్త హార్డ్ డిస్క్ను పార్టిషన్ చేయవచ్చు.LVM (Logical Volume Manager): డిస్క్ స్పేస్ను చాలా ఫ్లెక్సిబుల్ గా వాడుకోవచ్చు. అవసరమైతే రన్నింగ్ సర్వర్లో స్పేస్ పెంచవచ్చు (Extend) లేదా తగ్గించవచ్చు (Reduce).
Swap Memory: సిస్టమ్ లోని ఫిజికల్ RAM నిండిపోయినప్పుడు, హార్డ్ డిస్క్లోని కొంత భాగాన్ని వర్చువల్ RAM గా సిస్టమ్ వాడుకుంటుంది. దీనినే Swap అంటారు.
RAID: డేటా లాస్ కాకుండా ఉండటానికి మరియు పెర్ఫార్మెన్స్ పెంచడానికి బహుళ హార్డ్ డిస్క్లను కలిపి ఒకే డ్రైవ్గా చేయడాన్ని RAID అంటారు.
6. నెట్వర్కింగ్ మరియు సెక్యూరిటీ (Networking & Security)
Networking: నెట్వర్క్ ఇంటర్ఫేస్ వివరాలు చూడటానికి
ifconfigలేదాip addrవాడతారు. నెట్వర్క్ కనెక్షన్స్, పోర్ట్స్ చెక్ చేయడానికిnetstatకమాండ్ ఉపయోగపడుతుంది.Firewall: అనధికారిక కనెక్షన్లను ఆపడానికి లైనక్స్ ఫైర్వాల్ వాడతారు. పాత సిస్టమ్స్ లో IP Tables, కొత్తవాటిలో Firewalld వాడతారు.
Penetration Testing & Kali Linux: సెక్యూరిటీ వల్నరబిలిటీస్ (లోపాలు) కనుక్కోవడానికి పెన్ టెస్టింగ్ చేస్తారు. దీనికి ప్రధానంగా "Kali Linux" వాడతారు. పాస్వర్డ్ మర్చిపోతే సింగిల్-యూజర్ మోడ్లోకి వెళ్లి Kali Linux root password ని బ్రేక్ చేయవచ్చు.
7. సర్వర్ కాన్ఫిగరేషన్స్ (Server Configurations)
లైనక్స్ సిస్టమ్ను వివిధ రకాల సర్వర్లుగా మార్చవచ్చు:
FTP Server: ఫైల్స్ ట్రాన్స్ఫర్ చేయడానికి (vsftpd ఇన్స్టాలేషన్).
Samba Server: లైనక్స్ మరియు విండోస్ మెషీన్ల మధ్య ఫైల్స్ షేర్ చేయడానికి.
NFS Server: నెట్వర్క్ ద్వారా వేర్వేరు లైనక్స్ మెషీన్ల మధ్య డైరెక్టరీలను షేర్ చేయడానికి.
Tomcat & MySQL: జావా వెబ్ అప్లికేషన్స్ రన్ చేయడానికి Tomcat, డేటాబేస్ మేనేజ్మెంట్ కోసం MySQL సర్వర్ కాన్ఫిగర్ చేస్తారు.
8. అడ్వాన్స్డ్ కమాండ్స్ మరియు షెల్ స్క్రిప్టింగ్ (Advanced Commands & Scripting)
Filters (grep, awk, sed):
grep: ఒక ఫైల్ లో నిర్దిష్ట పదాన్ని వెతకడానికి.awk: టెక్స్ట్ డేటాను కాలమ్స్ వారీగా ప్రాసెస్ చేయడానికి.sed: ఫైల్ను ఓపెన్ చేయకుండానే టెక్స్ట్ మార్చడానికి (Find & Replace).
File Transfer: ఒక సర్వర్ నుండి మరొక సర్వర్కు సురక్షితంగా ఫైల్స్ పంపడానికి
scpవాడతారు. కేవలం మారిన డేటాను మాత్రమే కాపీ చేయడానికిrsyncవాడతారు.Shell Scripting: మనం రోజూ చేసే పనులను ఆటోమేట్ చేయడానికి కమాండ్స్ అన్నీ కలిపి ఒక ఫైల్ లో రాసి రన్ చేయడాన్నే షెల్ స్క్రిప్టింగ్ అంటారు.
9. సిస్టమ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ మరియు ట్రబుల్షూటింగ్ (Admin Tasks & Monitoring)
Boot Process: పవర్ ఆన్ చేసినప్పటి నుండి ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ స్టార్ట్ అయ్యే వరకు జరిగే ప్రక్రియ (BIOS → MBR → GRUB → Kernel → Systemd).
Systemctl: లైనక్స్ లో సర్వీసులను స్టార్ట్, స్టాప్ లేదా రీస్టార్ట్ చేయడానికి (ఉదా:
systemctl restart sshd).Crontab: ప్రతిరోజూ రాత్రి 12 గంటలకు బ్యాకప్ జరగాలి అనుకుంటే, దానిని ఆటోమేట్ చేయడానికి
crontabవాడతారు (Linux Auto jobs).Monitoring & Logs: సిస్టమ్ పెర్ఫార్మెన్స్ చూడటానికి
top,free -m(RAM cache క్లియర్ చేయడానికి),df -hవాడతారు. సర్వర్లో ఏం జరిగినా/var/logలో సేవ్ అవుతుంది. పాత లాగ్స్ ఆటోమేటిక్ గా ఆర్కైవ్ అవ్వడాన్ని Log Rotation అంటారు.
10. లైనక్స్ కెరీర్ మరియు ఇంటర్వ్యూస్ (Career & Interviews)
Roles & Responsibilities: లైనక్స్ అడ్మిన్ యొక్క ముఖ్య పాత్ర సర్వర్ల అప్ టైమ్ మెయింటైన్ చేయడం, యూజర్ ఇష్యూస్ సాల్వ్ చేయడం, ప్యాచింగ్ మరియు బ్యాకప్స్ చూసుకోవడం.
Certifications: Red Hat సర్టిఫికేషన్స్ (RHCSA, RHCE) కు మార్కెట్ లో చాలా డిమాండ్ ఉంది.
Interview Preparation: L1 ఇంటర్వ్యూలో బేసిక్ కమాండ్స్, యూజర్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, పర్మిషన్స్ మీద ప్రశ్నలు ఉంటాయి. L2 లో ట్రబుల్షూటింగ్, LVM రికవరీ, సర్వర్ కాన్ఫిగరేషన్స్ మరియు పెర్ఫార్మెన్స్ ఇష్యూస్ పైన రియల్-టైమ్ సినారియోస్ అడుగుతారు.
Supper
Thank you..